نگاهی به کتاب ردیف موسیقی دستگاهی ایران



گروه فرهنگ و ادب هنر آنلاین: موضوع این کتاب بررسی ردیف و تلاش برای درک آن و ارتباط آن با اجرای موسیقی است. هدف از تهیه کتاب، معرفی ردیف و موسیقی آن و مسائل فرهنگی موسیقی ایرانی برای مخاطبانش در آمریکای شمالی و محققان اروپایی بود. ردیف یکی از جامع ترین و جامع ترین انواع موسیقی ایرانی در دوره معاصر است که در خاورمیانه با فرم هایی مشابه دیده می شود و قرن هاست که برای تولید موسیقی از آن استفاده می شود. در عین حال، ردیف ساختار منسجمی دارد. می توان در مورد ردیف به عنوان یک مفهوم ثابت و خاص صحبت کرد، اما باید توجه داشت که به تعداد استادان موسیقی ردیف وجود دارد و هر استاد ممکن است چندین اجرای مختلف از ردیف خود داشته باشد. ردیف مجری اصلی موسیقی در ایران است و جنبه های نظری موسیقی ایرانی را نیز در خود دارد. در عمل اجراهای مختلفی بر اساس ساختار موسیقایی ردیف وجود دارد. ردیف در فرهنگ موسیقی ایران هنوز ناشناخته است و نکته مهم دیگر این است که ردیف همانطور که با موسیقی کلاسیک ایران ارتباط جدی دارد، با موسیقی عامه پسند، قومی و نواحی ایران نیز مرتبط است. کتاب «ردیف موسیقی دستگاهی ایران» شامل سه بخش با عناوین «ردیف و ردیف»، «سه ردیف» و «ردیف در فرهنگ ایران» و 10 فصل «منابع تحقیق، نام‌ها»، «ساختار ردیف‌های ردیف» است. “ربع، از ردیف تا بداهه نوازی”، “دستگاه ماهور در چهار ردیف جدید”، “روابط درونی اجزای دستگاه شور”، “مقایسه چهارگاه، ماهور و شور، نکات و نتایج”، “ردیف، نگرش، داوری ها و جایگاه آن در تهران-1348»، «ردیف در قطعات آهنگسازی و فرم های غیر کلاسیک موسیقی ایرانی»، «زمینه های فرهنگی» و «موسیقی، نمادها و ارزش های ایرانی» فصل اول حاوی اطلاعاتی درباره تاریخچه موسیقی ایرانی است. ردیف، منابع موجود برای مطالعه، نسخه های مختلف موجود و برخی از اصطلاحات به کار رفته در قسمت های مختلف آن.در فصل دوم به ماهیت مهم ترین قسمت های ردیف یعنی دستگاه ها و مهمتر از آن گوشه ها پرداخته شده است. به طور عمیق مورد بحث قرار گرفت و رابطه درونی بین آنها، نقش های مختلفی که می توانند ایفا کنند و اهمیت آنها بررسی شده است. پس از مقدمه کلی، در قسمت دوم کتاب، سه تحقیق درباره ردیف آورده شده است. هر یک از این سه با رویکردی متفاوت به بررسی ردیف پرداخته اند. اما در عین حال آنها یک چیز مشترک دارند. مبحث اول فصل سوم در مورد دستگاه چهار ضلعی است. در این فصل به معرفی (دستگاه چهار چرخ) و درآمدهای آن و نیز تغییرات مختلف آن درآمدها می پردازیم. علاوه بر این، حضور واحدهای کوچک موسیقی (ردیف) در اجراهای بداهه بررسی شده است. فصل چهارم به دستگاه ماهواره اختصاص دارد. در این فصل رابطه بین چهار نسخه جدید دستگاه ماهور بررسی شده و روشی برای توصیف و تفسیر حرکات موزون در قطعات غیر متریک ارائه شده است. فصل پنجم مربوط به دستگاه نمک است. ارتباط بین اجزای تشکیل دهنده این دستگاه در 18 منبع از ردیف دستگاه های نمک در این فصل بررسی شده است. همچنین نحوه توزیع نقوش موسیقی در بخش درآمد شور و همچنین مجموعه ای از چندین اجرای بداهه این دستگاه بررسی شده است. در فصل ششم، سه دستگاه (چارگاه، ماهور و شور) به طور مختصر با هم مورد مطالعه قرار گرفته و ارتباط آنها با اجراهای موجود بررسی شده و قواعد (نسبتاً ثابت) شناسایی شده است. همچنین به مواردی که ردیف و اجرا از یکدیگر جدا شده اند، توجه شده است. مطالعه دقیق و دقیق اجزای مختلف هر دستگاه می تواند جالب باشد. در این سه نمونه، بررسی روی ردیف سعی شده است پیچیدگی ردیف و موسیقی منشأ آن ردیف را نشان دهد. در بخش سوم، ردیف در فرهنگ ایرانی، مجموعه ای از بررسی ها و رویکردهایی ارائه شده است که به صورت تطبیقی ​​و تطبیقی ​​به آنچه در بررسی دستگاه ها گفته شد، ارائه شده است. محتوای این بخش بیشتر بر اساس مشاهدات نویسنده در سال 1348 است. در فصل هفتم گرایش ها و نظرات مردم تهران نسبت به موسیقی کلاسیک ایرانی بیان شده است. در فصل هشتم به رابطه اجراهای بداهه (موسیقی ایرانی)، قطعات پیش ساخته از رپرتوار موسیقی کلاسیک (ایران)، موسیقی عامه پسند و موسیقی محلی و مناطق مختلف ایران پرداخته شده است. در فصل نهم برخی از زمینه های فرهنگی موجود در طول قرن بیستم که یکی پس از دیگری به حیات خود ادامه داده اند، بررسی شده است. در این فصل به تأثیر تغییرات و تحولات فرهنگی به ویژه فرآیندهای غرب زدگی و شهرنشینی بر تاریخ معاصر ردیف توجه ویژه ای شده است. همچنین فرآیندهای نوسازی و غرب زدگی (همراه با مقایسه تهران و مدرس) مورد بررسی قرار گرفته است. نقش ردیف در زندگی استاد و نوازنده ایرانی، نورعلی برومند، چگونگی ادامه موسیقی ایرانی در خارج از ایران و در میان جمعیت یهودیان مهاجر و آمریکایی های ایرانی تبار، از جمله موضوعات مطرح شده در این فصل است. نویسنده در فصل دهم تلاش کرده است تا رابطه جامعه و فرهنگ ایرانی را با ویژگی های موسیقی ایرانی تبیین کند. وی در این فصل بر این موضوع تاکید می کند که ردیف حاوی محوری ترین ارزش های فرهنگی جامعه ایرانی به صورت نمادین است و آن ها ارزش های فرهنگی هستند. با توجه به مباحث مطرح شده در کتاب، بیشترین توجه و تاکید بر ساخت موسیقی است و حاصل سال ها تحقیق پراکنده درباره موسیقی ایرانی است که توسط برونو نتل آغاز شده است. پروفسور نتل، یکی از پیشگامان اتنوموسیکولوژی، تحقیقات خود را در مورد موسیقی دستگاهی ایران از دهه 1960 آغاز کرد. در سال‌های 1346 تا 1349 در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، موسیقی دستگاهی (ردیف) را نزد استاد نورعلی برومند فرا گرفت. پروفسور نتل در 15 ژانویه 2020 درگذشت. در صفحه 50 کتاب در مورد نامگذاری ردیف توضیح داده شده است: “از بررسی نام های ردیف می توان به سرنخ های مهمی در مورد تاریخچه و ریشه های ردیف دست یافت. چند مثال می تواند ماهیت کلمات انتخاب شده به عنوان نام دستگاه ها و گوشه ها را نشان دهد.ابتدا نام دستگاه ها را بررسی می کنیم.برخی از نام ها معنای موسیقایی ندارند؛ مانند همایون (به معنای شاهنشاهی و سلطنتی)، راست (درست و مستقیم). دشتی (یعنی مربوط به دشت ها و شاید روستاها یا بیابان های اطراف دشت) برخی بر اساس نام طوایف و طوایف مختلف انتخاب شده اند؛ مانند بیات ترک (متعلق به قوم ترک)، بیات اصفهان. (نام شهری است)، افشاری (ایل افشار) برخی دیگر نام هایی هستند که فقط جنبه موسیقایی دارند؛ مانند سه پر و چهار و پنج پر که بر اساس درجات نامگذاری شده اند. مراحل و غیره تعدادی نام دیگر نیز معنای موسیقایی دارند، اما مانند گروه قبلی، the y به مفاهیم فنی دلالت نمی کند. در عوض، آنها بسیار ساده برای مشخص کردن مجموعه ای از مواد موسیقی استفاده می شوند. مانند نمک و نمک (اما نمک را می توان به مفاهیمی مانند «طعم ترش»، «هیجان»، «احساس» و بسیاری از مفاهیم مرتبط تعبیر کرد.» کتاب «ردیف موسیقی دستگاهی ایران» نوشته برونو نتل و ترجمه علی شادکام برای اولین بار در سال 1387 در انتشارات سوره مهر منتشر شد و مقدمه نویسنده، مقدمه نویسنده بر ترجمه فارسی و مقدمه مترجم ضمیمه اثر است.


اخبار هنری

دیدگاهتان را بنویسید