روز آواها و آهنگ های ایرانی و بزرگداشت صفی الدین ارموی


گروه فرهنگ و ادب هنر آنلاین: با توجه به اهمیت و ضرورت نامگذاری روزی به نام موسیقی در تقویم رسمی ایران، پس از سالها بحث و جست و جو، سال گذشته 1400-1400 با همفکری تعدادی از فعالان عرصه فرهنگی، نامه ای به امضای 30 نفر از اساتید و اهالی این عرصه تهیه و به شورای فرهنگ عمومی ارسال شد. پس از پیگیری اسامی پیشنهادی برای نامگذاری این روز، در نهایت مورد پذیرش و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفت. سال 1401 میلادی، روز «آواها و نغمه های ایرانی و روز بزرگداشت صفی الدین ارموی» برای اولین بار در تقویم رسمی کشور ثبت شده است. صفی الدین عبدالمعمان بن ابی المخر یوسف بن فاخر ارموی در سال 613 در ارومیه به دنیا آمد و در سال 693 هجری قمری در هشتاد سالگی که بدهکار بود و نتوانست بدهی خود را بپردازد به زندان افتاد و در بغداد درگذشت. به روایتی دیگر در تبریز درگذشت و در مکبر الشعرای این شهر به خاک سپرده شد. او یکی از بزرگ ترین نوازندگان و خوشنویسان قرن هفتم هجری است و موضوعات و نظرات او از گذشته مورد توجه هنرمندان بوده است. او نه تنها در زمینه نظری موسیقی بلکه در زمینه علمی نیز نوآوری های بسیاری داشته است. «شرفیه» و «الادوار» عنوان دو اثر اوست. ارموی به عنوان نویسنده و ترانه سرا نیز شناخته می شود. صفی الدین در اوایل جوانی برای تحصیل علم به بغداد رفت و زمانی که 18 سال بیشتر نداشت در مدرسه معروف مستنصریه به فرماندهی امرال مستنصر بالله عباسی در بغداد ثبت نام کرد. در آنجا بود که در مدت کوتاهی از هنرهای ادبی بهره برد و علوم رایج عصر را از صرف و نحو و نحو عربی، فنون شعر، سخنرانی، تاریخ و علم و فن موسیقی فرا گرفت. او ابتدا در هنر خوشنویسی و نویسندگی پیشرفت بی‌نظیری کرد و به یکی از خوشنویسان برتر عصر خود تبدیل شد، سپس به نواختن عود پرداخت و در حین تمرین متوجه شد که استعداد او در این کار بیش از خوشنویسی و سایر فنون است. . او پس از پی بردن به این حقیقت، به دنبال موسیقی رفت و طولی نکشید که در این هنر نیز سرآمد زمان خود شد. صفی الدین اگرچه به نواختن عود و موسیقی نیز مشغول بود، اما به نویسندگی مشهور بود و چون اخلاق نیکو داشت و به فنون و آداب و رسوم آگاه بود، هر روز بر احترامش افزوده می شد. یکی از آثار معروف صفی الدین ارموی «الادوار فی المسیخی» است که به «الادوار» نیز معروف است. صفی الدین در این کتاب به بررسی موسیقی ایرانی از منظر تئوری موسیقی پرداخته و در قالب دو دایره به نام های «دوره های مشاهیر» و «دوره های کثیره» ویژگی هایی چون پرده و نغمه را بیان کرده است. او همچنین نحوه کوک کردن سازهایی مانند چنگ را توضیح داد. پس از تألیفات ابن سینا درباره موسیقی در کتاب «شفا»، کتاب «الادوار» قدیمی ترین کتاب موجود در نظریه علمی موسیقی است. دومین کتاب معروف ارموی «رساله الشرفیه» است. وی این کتاب را در حدود سال 665 هجری قمری (معادل 1267 م) نوشت و به شاگرد خود شرف الدینی جوینی داد. ارموی از خاندان جوینی با نصیرالدین طوسی آشنا بود و احتمالاً طوسی علاقه ارموی را به علوم یونانی برانگیخته است. همانطور که در «الادوار» ارموی تحت تأثیر علم موسیقی یونان قرار نگرفت. اما در رساله شرفیه این برداشت وجود دارد. این احتمال نیز وجود دارد که ارموی دومین کتاب خود را تحت تأثیر آثار فارابی (به ویژه موسیقی کبیر) نوشته باشد. اکثر نویسندگان بر این باورند که «رساله های شرفیه» و «ادوار ارموی» انقلابی بزرگ در موسیقی سراسر جهان به وجود آورده است. از دیگر آثار ارموی، کتاب «الکافی من الشافعی فی ایلوم الثورس و القوافی»، «رساله ایقاع» که به زبان فارسی نوشته شده، نسخه ای باقی نمانده است. و «فائده فی علم المسیقی».


اخبار هنری

دیدگاهتان را بنویسید